مقدمه
با توجه به اينكه ارتباطات جزء لاينفک مقوله فناوري است و به طور کل يك فناوري بنيادي است، در اين مقاله سعي شده ابتدا تعريفي از مسير اصلي شبکه‌ها ارايه شود و سپس به معرفي سرويس‌هاي مختلفي که توسط شرکت مخابرات در سطح کشور به مشتريان ارايه مي‌شود، بپردازيم. در ادامه نيز سرويس MPLS که يکي از بسترها و زيرساخت‌هاي موجود در ايران است، به صورت تخصصي آشنا خواهيم شد.
لازم به ذکر است که بررسي دقيق و تمام ‌وکمال فناوري‌هاي ارتباطاتي و بسترهاي مخابراتي، نياز به فرصتي خارج از حوصله اين مقاله دارد.

مفهوم زیرساخت
زيرساخت يا Backbone مسير اصلي شبکه است که تعداد زيادي داده را به تعدادي خطوط کوچک‌تر منتقل مي‌کند. به عبارت ديگر با خطوط شبکه اصلي(Backbone) ، تعداد زيادي شبکه‌هاي کوچک‌تر به يکديگر متصل مي‌شوند که نتيجه آن شبکه گسترده WAN  است که توسط اتصالاتBackbone ها به يکديگر متصل مي‌شوند.
يکي از نمونه‌‌هاي آن اينترنت است که شامل چندين اتصال با پهناي باند بسيار گسترده مي‌شود و قسمت‌هاي مختلف جهان را به يکديگر متصل مي‌نمايد (جدول 1).

جدول 1: برخي از نقاط اصلي اينترنت

وضعيت زیر‌ساخت در ايران
اگر بخواهيم وضعيت زيرساخت را در ايران بررسي کنيم، بايد Backbone را در ايران تعريف کنيم. بنا بر تعريف فوق، معمولاً ارتباط بین مراکز مخابراتی استان‌ها و همچنين بستر اصلي مخابرات در مرکز استان را Backbone مي‌نامند.
نکته: ارتباط مراکز مخابراتی تا محل مشترک، به لايه دسترسي يا Access معروف است. منظور از مشترک، کاربران اداري و خانگي است.
طبق اظهارات کارشناسان شرکت مخابرات، در حال حاضر در بخش Backbone کشور از فیبر نوری استفاده می‌شود.
نکته: هم‌اکنون به صورت عملی از هر فيبر نوری امکان ارسال ديتا با پهناي باند 320Gbps وجود دارد.
با اقداماتي که در چند سال گذشته صورت گرفته، در استان‌هايي از مسیرهای چندگانه استفاده شده است. بنابراين مي‌توان گفت در حال حاضر مخابرات در بخش Backbone مشکلی ندارد و مشکل اساسی در قسمت Access است.
اما با توجه به اينکه اغلب لايه دسترسي کشور سیمی است، مي‌توان مشترکین را به چند بخش تقسیم کرد:
گروه اول: مشترکيني که از مرکز مخابراتی تا منزل (يا اداره و شرکت) از زوج سیم استفاده مي‌کنند که این دسته براي اینترنت پرسرعت مشکلی ندارند.
گروه دوم: برخي از مشترکین، از زوج سیم به صورت PCM4 استفاده مي‌کنند. به این معنا که ارتباط 4 مشترک از مخابرات به وسیله یک زوج سیم مدوله (Modulation) می‌شود که این ارتباط بین این 4 مشترک به اشتراک گذاشته می‌شود و پهنای باند اختصاص یافته به این زوج سیم، بین این 4 خانواده تقسیم می‌شود. شايان ذکر است هم‌اکنون بیشتر مشترکین این مشکل را دارند و نمی‌توانند از اینترنت پرسرعت مانند ADSL استفاده کنند.
گروه سوم: اين دسته از ترکیبی از زوج سیم و فیبر نوری بهره می‌برند. بدین صورت که از مخابرات منطقه تا کافوي نوري (نزديک مشتري) از فیبر نوری استفاده می‌شود. در کافو هم ديتا به گونه‌اي مدوله می‌شود که ورودی کافو فیبر نوری بوده و خروجی آن سیم مسي است و در ادامه تا منزل مشترک از زوج سیم مسي استفاده می‌شود. لازم به ذکر است در این دسته علي‌رغم استفاده از فيبر نوري، به دليل اينکه در برخي کافوها (نزديک محل مشتري) از تجهيزات قديمي استفاده مي‌شود نمي‌توانند اینترنت پرسرعت را روی آن پیاده‌سازی کرد و در اين کافوها فقط تبادل صوت امکان‌پذير است.

تجهيزات DSLAM در DSL
اگر از يکي از فناوري‌هاي DSL (مثلاً ADSL) براي دريافت اينترنت استفاده مي‌کنيد، حتماً مي‌دانيد که روي يک زوج سيم مي‌توان همزمان از ارتباط تلفني و ارتباط اينترنتي بهره گرفت. اين امکان با وجود DSLAM مخابرات و مودم‌هاي ADSL مشتري قابل دست‌يابي شده است.
(DSLAM (Digital Subscriber Line Access Multiplexer دستگاهي است که در مراکز مخابراتي قرار می‌گیرد و یک ورودی آن دیتا (در حال حاضر منظور اينترنت است) و ورودي دیگر صوت است که این دو را با هم تلفیق کرده و به سمت Access يا همان مشترک ارسال می‌کند. مشترک نيز با استفاده از مودم و splitter (جدا کننده) صوت و دیتا را از هم جدا می‌کند. شايان ذکر است امروزه مودم‌هاي ADSL خودشان Splitter دارند.
در حال حاضر در برخي کافوها تجهيزات DSLAM‌اي نصب شده است که یک ورودی آن که ديتا است از سمت مخابرات و ورودي ديگر که مربوط به صوت است از همان کافو گرفته شده و عملا ديتا و صوت از طريق آن DSLAM به سمت مشترک ارسال مي‌شود. شايان ذکر است از این سرویس در جاهایی که محدودیت وجود دارد، استفاده شده است.

انواع سرويس‌هاي مخابراتي
امروزه سرويس‌هايي که شرکت مخابرات براي ارسال ديتا بين چند نقطه به مشترکين ارايه می‌دهد، عبارتند از اينترانت،
ارتباطات (PTP (Point to Point)، PTMP (Point to Multi Point، اينترنت، VPN/MPLS كه ارايه و مديريت تمامي اين سرويس‌ها و خدمات در مراکز مخابراتی انجام مي‌پذيرد. در ادامه به معرفي مختصر هر يک از اين سرويس‌ها مي‌پردازيم.

معرفي سرویس‌هاي مخابراتسرويس اينترنت: سرويس دسترسي به شبكه جهاني اينترنت است كه بر همين اساس پهناي باند مورد نياز مشتريان را تأمين مي‌كند. در حال حاضر ظرفيت مورد نياز مشتريان مي‌تواند از 64 كيلوبيت بر ثانيه تا 500 مگابيت بر ثانيه (براساس نياز) ارايه شود.
سرويس VPN/MPLS: عبارت است از شبكه‌هاي مجازي ........